راه‌های کسب تابعیت ترکیه

کسب تابعیت ترکیه در چارچوب قانون تابعیت ترکیه شماره 5901 (TVK) و آیین‌نامه‌های مربوطه تنظیم شده است.
این قانون، فرآیندهای کسب تابعیت از طریق تولد یا پس از آن، سلب تابعیت و بازپس‌گیری آن را تعیین می‌کند.
درخواست تابعیت صرفاً یک اقدام اداری نیست؛ بلکه فرآیندی است که از حیث وضعیت شخصی، امنیت عمومی و حقوق بین‌الملل نیز اهمیت دارد.
چگونه می‌توان برای تابعیت ترکیه درخواست داد؟ برای آشنایی با شرایط، مدارک لازم و مراحل اخذ تابعیت ترکیه از طریق ازدواج، سرمایه‌گذاری، تولد، راه عمومی و موارد استثنایی مطابق مقررات به‌روز، به خواندن این مطلب ادامه دهید.

مفاهیم پایه
• تابعیت از طریق تولد: اگر یکی از والدین (مادر یا پدر) شهروند ترکیه باشد، کودک از زمان تولد تابعیت ترکیه را کسب می‌کند.
• تابعیت اکتسابی (پس از تولد): تبعه خارجی با احراز شرایط معین و بر اساس تصمیم مرجع صالح، تابعیت ترکیه را به دست می‌آورد.

2. تابعیت ترکیه از طریق تولد

تابعیت از طریق تولد غالباً هم‌زمان با فرآیند ثبت احوال به‌صورت خودکار محقق می‌شود:
• اگر یکی از والدین، چه در داخل ترکیه و چه خارج از آن، شهروند ترکیه باشد، کودک تابعیت ترکیه را کسب می‌کند.
• کودکی که در ترکیه متولد شده و پدر و مادر او نامشخص‌اند یا قادر به کسب تابعیت کشور دیگری نیست، برای جلوگیری از بی‌تابعیتی، شهروند ترکیه محسوب می‌شود.
امور مربوط به تابعیت از طریق تولد معمولاً در ادارات نفوس (ثبت احوال) انجام می‌شود.

3. راه‌های اکتساب تابعیت ترکیه پس از تولد

اتباع خارجی در صورت احراز برخی شرایط می‌توانند تقاضای کسب تابعیت جمهوری ترکیه را مطرح کنند. در ادامه رایج‌ترین راه‌ها و شرایط آن‌ها آمده است.

3.1 از راه عمومی (با شرط اقامت)
«کسب تابعیت از راه عمومی» مبتنی بر شرط اقامت فرد خارجی در ترکیه برای مدت معین است.

شرایط اصلی:
• وجود ۵ سال اقامت پیوسته که از تاریخ ارائه درخواست به گذشته محاسبه می‌شود.
o در این مدت لازم است مجموع اقامت خارج از ترکیه از ۱۲ ماه فراتر نرود.
• متقاضی باید بالغ و دارای اهلیت باشد (در صورت بی‌تابعیت بودن، بر اساس قانون مدنی ترکیه ارزیابی می‌شود).
• لازم است تصمیم به استقرار در ترکیه با رفتار و اقدامات قابل مشاهده نشان داده شود (مانند ایجاد کسب‌وکار، تملک ملک، تشکیل خانواده).
• عدم وجود مشکل از حیث سلامت، اخلاق، نظم عمومی و امنیت ملی.
• دانستن زبان ترکی—حداقل در حد بیان نیازها و ارتباط مؤثر.
• وجود درآمد یا حرفه که معاش متقاضی و افراد تحت تکفل او را تأمین کند.
مزیت این روش آن است که بدون وابستگی به شرایط خاصی مانند ازدواج، امکان کسب تابعیت را فراهم می‌کند.

3.2 از طریق ازدواج
ازدواج از راه‌های رایج کسب تابعیت است؛ با این حال صرف ازدواج به‌تنهایی تابعیت اعطا نمی‌کند.

شرایط:
• متقاضی باید حداقل سه سال با یک شهروند ترکیه در عقد ازدواج باشد و ازدواج در زمان درخواست همچنان برقرار باشد.
• ازدواج باید در ثبت احوال ترکیه به ثبت رسیده و رسمی (مدنی) باشد؛ انجام مراسم مذهبی به‌تنهایی کافی نیست.
• انتظار می‌رود زوجین زندگی مشترک خانوادگی داشته باشند؛ زندگی جداگانه می‌تواند اصالت ازدواج را مخدوش کند.
• متقاضی نباید اقداماتی مغایر با ازدواج انجام دهد؛ مانند روابط خارج از چارچوب ازدواج یا فحشا که می‌تواند موجب رد درخواست شود.
• مانعی از حیث نظم عمومی و امنیت ملی وجود نداشته باشد.
• در زمان درخواست، دانستن زبان ترکی مورد توجه است؛ ممکن است از همسر خارجی و همسر ترک به‌صورت جداگانه مصاحبه به‌عمل آید.
این روش به‌ویژه در مواردی که زوجین با هم زندگی می‌کنند ترجیح داده می‌شود.

3.3 از طریق فرزندخواندگی
• خارجی صغیر یا فرد بی‌تابعیت که توسط یک شهروند ترکیه به فرزندخواندگی پذیرفته شود، از تاریخ صدور حکم فرزندخواندگی می‌تواند تابعیت ترکیه را کسب کند (با رعایت برخی شرایط استثنایی).
• در این حالت نیز موضوعات مربوط به نظم عمومی، امنیت و سایر شرایط مورد بررسی قرار می‌گیرد.

3.4 تابعیت استثنایی
بر اساس ماده 12 قانون، برخی اشخاص می‌توانند مستقیماً با تصمیم رئیس‌جمهور تابعیت ترکیه را کسب کنند.
مشمولان این دسته عبارت‌اند از:
• افرادی که در حوزه‌های صنعت، فناوری، علم، فرهنگ یا ورزش مشارکت‌های فوق‌العاده برای ترکیه دارند،
• اتباع خارجی که از طریق سرمایه‌گذاری حق تابعیت را به‌دست می‌آورند،
• افراد ترک‌تبار یا وابسته به جوامع نزدیک به فرهنگ ترکی،
• بی‌تابعیت‌ها یا اتباع خارجی با خدمات ویژه به ترکیه.

تابعیت از طریق سرمایه‌گذاری (۴۰۰٬۰۰۰ دلار آمریکا)
سرمایه‌گذاران در صورت احراز یکی از شرایط زیر می‌توانند برای تابعیت اقدام کنند:
• خرید ملک به ارزش حداقل ۴۰۰٬۰۰۰ دلار آمریکا و درج قید عدم انتقال به مدت ۳ سال در سند،
• سپرده‌گذاری ۵۰۰٬۰۰۰ دلار آمریکا در بانک، اوراق قرضه دولتی یا صندوق‌های سرمایه‌گذاری،
• ایجاد اشتغال برای ۵۰ نفر.
فرآیند درخواست با همکاری دفتر سرمایه‌گذاری، ریاست مدیریت مهاجرت و مدیریت کل نفوس و امور تابعیت انجام می‌شود.

3.5 حق انتخاب (Seçme Hakkı)
برخی افراد ممکن است پیش‌تر تابعیت ترکیه را از دست داده باشند. این افراد می‌توانند با استفاده از «حق انتخاب» مجدداً تابعیت را کسب کنند.

4. مراحل درخواست و مدارک موردنیاز

فرآیند و مدارک با توجه به هر روش متفاوت است. در ادامه، به‌طور کلی مراحل و برخی مدارک اصلی آمده است:

مراحل فرآیند

1. محاسبه روزها / تعیین مدت اقامت
   در درخواست‌های راه عمومی این مرحله اهمیت دارد؛ مدت اقامت ۵ ساله ارزیابی می‌شود.
2. گرفتن نوبت / مراجعه به اداره نفوس و امور تابعیت استان
   برای درخواست از طریق ازدواج یا راه عمومی، ابتدا دریافت نوبت الزامی است.
3. گشایش پرونده / بررسی مدارک
4. بررسی‌های امنیتی و آرشیوی
5. مصاحبه
   عنداللزوم از متقاضی و همسر وی به‌صورت جداگانه و مشترک مصاحبه به‌عمل می‌آید.
6. صدور تصمیم و ابلاغ
   نتیجه مثبت یا منفی به متقاضی ابلاغ می‌شود.

برخی مدارک موردنیاز
• دادخواست / فرم درخواست (برای نمونه VAT-3، VAT-6)
• گذرنامه و مدارک هویتی
• مدارک اجازه اقامت
• سوابق ورود و خروج که مدت اقامت را نشان می‌دهد
• مدارک وضعیت مالی مانند درآمد / حرفه / مالیات
• گواهی پزشکی (در صورت لزوم)
• گواهی عدم سوءپیشینه
• در صورت ازدواج: سند ازدواج، رونوشت ثبت احوال، ادله وحدت خانوادگی
• مدرکی دال بر دانستن زبان ترکی / نتایج آزمون / نتیجه مصاحبه
در هر حال، ادارات نفوس و امور تابعیت می‌توانند مدارک ناقص را مطالبه کنند؛ کامل بودن پرونده موجب تسریع روند می‌شود.

5. بازه‌های زمانی، مصاحبه و مرحله تصمیم

• درخواست‌ها معمولاً طی ۶ تا ۲۴ ماه به نتیجه می‌رسند.
• در درخواست‌های از طریق ازدواج، مصاحبه بسیار رایج است؛ ممکن است از همسر خارجی و همسر ترک به‌صورت جداگانه و مشترک شنود صورت گیرد.
• بررسی‌های امنیتی و آرشیوی، سوابق کیفری و ارزیابی‌های مربوط به انطباق با نظم عمومی نقش مهمی دارند.
• در صورت رد درخواست، تصمیم به متقاضی ابلاغ می‌شود و حق اقامه دعوای اداری ظرف ۶۰ روز اعطا می‌گردد؛ در غیر این صورت، تصمیم قطعی می‌شود. چنانچه دعوا در مهلت اقامه نشود، حق طرح دعوا از بین می‌رود. بنابراین رعایت مهلت‌ها بسیار مهم است.

6. نکات قابل توجه

• وقفه‌های اقامتی: اقامت خارج از کشور بیش از مجموع ۱۲ ماه در دوره ۵ ساله اقامت می‌تواند شرط را مخدوش کند.
• نوع اقامت قابل قبول: نوع اجازه اقامتی که هنگام درخواست ارائه می‌شود باید قابل قبول باشد؛ برای مثال در برخی موارد اقامت دانشجویی یا توریستی برای درخواست تابعیت پذیرفته نمی‌شود.
• خطر ازدواج صوری: در درخواست‌های مسیر ازدواج، اصالت و صداقت ازدواج اهمیت اساسی دارد؛ در صورت اثبات صوری بودن، درخواست رد و ممکن است مجازات‌هایی اعمال شود.
• سوءپیشینه / بررسی امنیتی: اگر وضعیت متقاضی به نظم عمومی یا امنیت آسیب برساند، درخواست تابعیت رد می‌شود.
• درستی و ترجمه مدارک: مدارک باید رسمی، معتبر و به زبان ترکی ترجمه شده باشد؛ نقص یا نادرستی مدارک موجب طولانی شدن روند می‌گردد.
• استفاده از وکیل / مشاوره حقوقی: دریافت پشتیبانی تخصصی در فرآیندهای پیچیده می‌تواند شانس موفقیت را افزایش دهد.

7. نتیجه‌گیری

• کسب تابعیت ترکیه صرفاً به معنای احراز شرایط قانونی نیست، بلکه اثبات قصد و سازگاری برای زندگی در ترکیه را نیز در بر می‌گیرد. هر درخواست به‌صورت فردی ارزیابی می‌شود؛ از این‌رو بهره‌گیری از پشتیبانی حرفه‌ای از بروز خطاها و تأخیرها جلوگیری می‌کند.
• توصیه ما: پیش از ارائه درخواست، مدت اقامت، مدت ازدواج، توان مالی و وضعیت سوءپیشینه خود را توسط وکیل متخصص امور تابعیت بررسی کنید.